Safardan oldin: bitta sodda natijani tanlang
Birinchi kunning yaxshi maqsadi kamtarona: xavfsiz to‘xtash, o‘quv qiyaligida yo‘nalishni boshqarish va sodda ko‘targichdan foydalanishni o‘rganish. Butun kurortni aylanib chiqish yoki do‘stlar harakatini takrorlashni maqsad qilmang. O‘rganish tezligi muvofiqlashtirish, qor, botinka va yiqilishni qanchalik xotirjam qabul qilishingizga bog‘liq.
O‘quv zonasi, ijara va instruktorlari aniq kurortni oldindan tanlang. O‘zbekistonda odatda Amirsoy eng tushunarli infratuzilmani taklif qiladi, ammo safar oldidan ochiq trassalar, ob-havo va band qilishni baribir tekshiring. Maskan xavfsiz o‘quv qiyaligini tasdiqlay olmasa, uni tez uchuvchilar yonidagi tasodifiy yotiq yo‘l bilan almashtirmang.
Chang‘i yoki snoubordni o‘z qiziqishingizga qarab tanlang. Chang‘i doim «osonroq», doska esa doim «yoshlar uchun» emas: hissiyot va texnikasi boshqacha. Bitta qisqa kunda ikkala jihozda birdan o‘rganishga urinmang. Tana bazaviy harakatni o‘zlashtirishga vaqt talab qiladi.
Nega instruktor boshidanoq kerak
Yaxshi uchadigan do‘st har doim tushuntirishni bilavermaydi. Instruktor jihozni tekshirish, xavfsiz yiqilish va turish, holat, tormozlash va qiyalik qoidalaridan boshlaydi. U mashqni aniq odamga moslaydi, qo‘rquv yoki charchoq yomon texnikani mustahkamlashidan oldin mashg‘ulotni to‘xtatadi.
Darsni oldindan va kunning birinchi yarmiga band qilgan ma’qul. Davomiyligi, uchrashuv joyi, tili va o‘quv ko‘targichi narxga kirishini aniqlang. To‘liq kiyingan va jihozni olgan holda kamida o‘n besh daqiqa avval keling: dars vaqti qo‘lqop izlash yoki mos bo‘lmagan botinkani almashtirishga ketmasin.
Darsdan keyin faqat instruktor mustaqil bajarishga ruxsat bergan mashqlarni takrorlang. Qiyinroq qiyalikka o‘tish qorda o‘tkazilgan soatlarga emas, to‘xtash va yo‘nalish nazoratiga bog‘liq. Texnika buzilsa, sodda relyefga qayting yoki kunni yakunlang.
Ijara: avval botinka, keyin chang‘i yoki doska
Xodimga bo‘y, vazn, tajriba va haqiqiy oyoq o‘lchamingizni ayting. Tog‘-chang‘i botinkasi shahar poyabzalidan zichroq turadi, ammo keskin og‘riq yoki uvishish bermasin. Tovon mahkamlanadi, tik turganda barmoqlar old qismga yengil tegadi, boldirni egganda esa bo‘shaydi. Snoubord botinkasida ham oyoq ustini siqmasdan tovonni ushlash muhim.
«Keyinga ham yetsin» yoki tezlik uchun uzunroq jihoz olmang. O‘quv chang‘isi va doskasi boshqarish oson bo‘ladigan qilib tanlanadi. Mahkamlagichlarni ijara xodimi botinka va foydalanuvchi ko‘rsatkichlariga mos sozlaydi. Tushunmasdan sozlamalarni mustaqil o‘zgartirmang.
Chiqishdan oldin qirra, sirpanish yuzasi, qisqichlar, shlem va ko‘zoynak tasmasini ko‘ring. To‘plam raqamini suratga oling va qaytarish tartibini so‘rang. Botinka bir necha daqiqada og‘ritsa, darhol ijaraga qayting: chidash moslikni yaxshilamaydi, yomon ilk taassurot esa uzoq esda qoladi.
Qanday kiyinish va qizib ketmaslik kerak
Amaliy tizim uch qatlamdan iborat: bazaviy qatlam namlikni chiqaradi, issiq qatlam haroratni saqlaydi, tashqi qatlam shamol va qordan himoya qiladi. Paxta tez ho‘llanib soviydi, shu bois futbolka va oddiy jinsini yo‘l uchun qoldiring. Shim botinkani yopib, tizzani bukishga xalaqit bermasin.
Tezlikdan qat’i nazar shlem zarur. Uning ostida joylashuvini o‘zgartiradigan qalin qalpoq kerak emas; sovuq bo‘lsa yupqa shlem osti qalpog‘idan foydalaning. Tog‘-chang‘i niqobi shamoldan saqlab, relyefni ko‘rishga yordam beradi. Ayniqsa qo‘li tez-tez qorga tegadigan snoubordchiga suv o‘tkazmaydigan qo‘lqop kerak.
Quruq zaxira qo‘lqop va paypoq oling, ammo ikkita qalin paypoqni birdan kiymang: burmalar ishqalaydi, tor botinka qon aylanishini yomonlashtiradi. Quyoshda ochiq teriga krem surting. Cho‘ntakda yiqilganda zarar yetkazadigan qattiq buyum bo‘lmasin.
- Termoichki kiyim yoki sintetik bazaviy qatlam.
- Flis yoki yengil issiq qatlam.
- Shamol va namlikdan himoya kurtkasi va shim.
- Shlem, niqob, suv o‘tkazmaydigan qo‘lqop, bir qatlam mos paypoq.
- Quyoshdan himoya kremi, suv va yengil yegulik.
Birinchi kun jadvali
Avtoturargoh va ijaraga vaqt zaxirasi bilan ochilish paytida keling. Jihozni olgach, usiz qisqa badan qizdiring, keyin instruktor bilan uchrashing. Birinchi uchish qismini dars va sokin takrorlash bilan cheklagan ma’qul. Tanaffusdan so‘ng ambitsiyani emas, oyoqlar holati, issiqlik va ishonchli to‘xtash qobiliyatini baholang.
Oz-ozdan ovqatlaning va kuchli chanqoqdan oldin suv iching. Alkogol ta’lim bilan mos emas: reaksiya, sovuqni his qilish va xavfni baholashni yomonlashtiradi. Uzoq tushlik ham qiyalikka qaytishni og‘irlashtirishi mumkin. Oddiy ovqat tanlang va terrassada sovqotib qolmang.
Ijara yopilishidan oldin jihozni qaytarishga vaqt qoldiring. Oxirgi soat ski-pass pulini «chiqarib olish» urinishiga aylanmasin. Oddiy harakatda ketma-ket yiqilsangiz, relyefni ko‘rmasangiz yoki barmoqlar sovqotsa, kun tugagan. Yaxshi yakun qaytib kelib o‘rganishni davom ettirish imkonini oshiradi.
| Bosqich | Vaqt mo‘ljali | Vazifa |
|---|---|---|
| Yetib kelish | Ochilish vaqtiga | Shoshilmasdan ijara, kiyimni tekshirish |
| Dars | Kunning birinchi yarmi | Holat, to‘xtash, yo‘nalish, qoidalar |
| Takrorlash | Qisqa qismlarda | Faqat tanish mashqlarni mustahkamlash |
| Yakun | Kuchli charchoqdan oldin | Jihozni xotirjam qaytarish va kiyim almashtirish |
Ko‘targichdan oldin bilish kerak bo‘lgan qiyalik qoidalari
FIS xalqaro qoidalari boshqalarni hurmat qilish, tezlikni boshqarish va pastdagi odamlarga xavf tug‘dirmaydigan yo‘l tanlashni talab qiladi. Yetarli masofa qoldirib, istalgan tomondan quvib o‘tish mumkin. Harakatni boshlash va trassani kesib o‘tishdan oldin yuqoridan hech kim yaqinlashmayotganiga ishonch hosil qiling.
Tor joyda, qiyalik bukilishidan keyin yoki siz yomon ko‘rinadigan nuqtada to‘xtamang. Yiqilsangiz, xavfsiz bo‘lganda yo‘lni bo‘shating. Piyoda ko‘tarilish yoki tushish faqat chetdan bo‘lsin. Qiyalik bo‘sh ko‘rinsa ham belgilar va patrul ko‘rsatmalari majburiy.
Hodisa bo‘lsa ikkinchi to‘qnashuv yaratmaydigan joyda to‘xtang, qiyalik bo‘ylab yuqoriroqda hodisa joyini belgilang va patrul chaqiring. Ishtirokchilar va guvohlar o‘z ma’lumotlarini berishi kerak. Bu qoidalar rasmiyatchilik emas: o‘quv zonasida tezliklar turlicha, boshlovchining kutilmagan manevri boshqalarga ko‘rinishi kerak.
Birinchi kuni nimalarni sotib olmaslik mumkin
Darhol chang‘i, doska va botinka xarid qilish shart emas. Avval qaysi format yoqishini, qanchalik tez-tez borishga tayyorligingizni va ijarada nima ko‘proq xalaqit berishini biling. Odatda ilk shaxsiy to‘plam shlem, niqob, qo‘lqop va kiyim bo‘ladi. Ularni tanlash osonroq, qulaylikka ta’sir qiladi va jihoz uzunligidek rivojlanishga kuchli bog‘liq emas.
Uchishni davom ettirishingizga ishonch hosil qilgach, shaxsiy botinka eng yaxshi yirik xaridga aylanishi mumkin. Uni rangga emas, oyoq va uslubga mos tanlang. Juda qattiq sport modeli boshlovchiga xalaqit beradi, juda bo‘shi harakatni uzatmaydi. Bir nechta qolipni xotirjam sinash mumkin bo‘lgan joydan olgan ma’qul.
Kelib chiqishi noma’lum himoya jihozini olmang va kuchli zarbadan keyin shlemni ishlatmang. Tashqi butun qobiq ichkaridagi holatni ko‘rsatmaydi. Shlem mosligi, ko‘rinish va qo‘l issiqligidan emas, tasodifiy aksessuardan tejagan yaxshiroq.
Uchishdan keyin: keyingi safar uchun nimani saqlash kerak
Botinka o‘lchami va modeli, jihoz uzunligi, ijara sozlamalari va instruktor ismini yozib oling. Qayer siqqani, qo‘llar sovqotgani, qatlam yetgani va qaysi mashqda charchoq boshlanganini qayd eting. Bu keyingi ijarada to‘plamni tezroq tanlashga va boshidan boshlamaslikka yordam beradi.
Kiyim va aksessuarlarni xona haroratida quriting. Qo‘lqop va botinkani issiq radiatorga qo‘ymang. Dam olgandan keyin ham bo‘g‘im og‘rig‘i qolsa, darhol ikkinchi kunni rejalashtirmang. Dam olish yo‘qotilgan vaqt emas, ta’limning bir qismi.
Keyingi safarni tana harakatlarni eslab turadigan darajada yaqin, ammo tiklanishga yetarli muddatdan so‘ng belgilang. Qayta qisqa dars ko‘pincha mustaqil to‘liq kundan foydaliroq. Bosqichma-bosqich o‘rganish uchishni texnikroq, tejamliroq va xavfsizroq qiladi.
